Fehmi Koru*
Dün gün uzunluğu dikkatler Vilnius’taki NATO Zirvesi’ndeydi; daha doğrusu tepe öncesi yapılması kararlaştırılmış Türkiye eksenli temaslarda…
İlk olarak, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın İstanbul’dan hareketi öncesinde düzenlediği basın toplantısında, Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğine onay vermesini Batılı ülkelerin Avrupa Birliği (AB) üyeliğimize takviye çıkması kaidesine bağlayan kelamları gündeme düştü.
“Türkiye’yi 50 yılı aşkın vakittir AB kapısında bekleten ülkelere buradan sesleniyorum” diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, kelamlarına, “Türkiye’nin AB’de önünü açın, Finlandiya’nın önünü nasıl açtıysak İsveç’in de önünü açalım” diyerek devam etti.
İsveç konusundaki itirazın münasebeti ‘teröre destek’ olarak belirtiliyordu; Cumhurbaşkanı bu çıkışıyla farklı bir bildiri vermiş oldu. Ya ABD lideri Joe Biden ile akşamki telefon konuşması tesirli olmuş yahut İsveç’in Ankara’nın itirazlarını dikkate alan önlemleri kâfi bulunmuş olmalı.
Ardından, bu dorukta İsveç’in üyeliğinin kabul göreceğini umduğunu söz etmek üzere gazetecilerin karşılarına çıktığında, NATO genel sekreteri Jens Stoltenberg’in, AB’ye üyeliğimizi şahsen desteklediğini de öğrendik.
Öğle saatlerinde, milletlerarası ajanslar, Biden’in ikili bağlarda son vakitlerde sorun teşkil eden F-16 uçaklarının modernizasyonu konusunda anlayışlı davranabileceğine dair bir açıklama yaptığını duyurdular.
Erdoğan-Biden telefon görüşmesinde F-16 konusunun da konuşulduğunu bağlantı bakanlığının dün yaptığı açıklamadan öğrenmiştik.
Akşam saatlerinde Vilnius’tan beklenen açıklama tekrar NATO genel sekreterinden geldi. Türkiye Cumhurbaşkanı ve İsveç Başbakanı ile tepe öncesinde gerçekleştirdiği üçlü görüşme sonrasında, Stoltenberg, “Türkiye’nin İsveç’in NATO sürecini ilerletmeyi kabul ettiğini” bildiren bir açıklama yaptı.
Üçlü görüşme öncesinde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Avrupa Kurulu lideri Charles Michel ile görüştüğünü de bu trafiğe eklemeliyim.
Herhalde AB üyeliği konusunu görüşmüşlerdir.
Bu duruma nazaran, Türkiye itirazlarından vazgeçtiği için İsveç NATO üyesi olacak, Türkiye de…
Peki, Türkiye de AB üyeliğini elde edebilecek mi?
Keşke edebilse…
Hafızaları tazelemekte fayda var.
Türkiye, 1960’lı yıllardan beri, AB ile bağı bulunan ve ilginin sonunda üyeliğe alınması beklenen bir ülke. Daha evvel NATO’da nasıl Yunanistan ile birlikte üyeliğe kabul edilebilmişse, AB üyeliğini de tekrar komşumuzla birlikte elde edebilirdik.
Yunanistan üyeliği elde edebilmek için elinden gelenin azamisini yerine getirdi, biz koşulların asgarisi için bile çabalamadık. Yunanistan 1 Ocak 1981’de AB üyesi oldu, biz o tarihten birkaç ay evvel -12 Eylül 1980’de- askeri müdahale altına girmiş bir ülkeydik. Taban koşulun ‘demokratiklik’ olduğu AB ile üyelik öbür bir bahara kaldı.
[Bir nokta daha: Yunanistan 1967’de albaylar cuntası darbesiyle demokrasiden uzaklaşmış bir ülkeyken, 1974’te Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahalesi sonrasında tetiklenen demokratik uyanışla birlikte -yani Türkiye sayesinde- komşumuz AB’ye kabul edilebilir hale gelmiştir.]
Bir öteki bahar, 3 Kasım 2002 seçimiyle AK Parti’nin iktidara gelmesiyle birlikte kendini belirli etti. O tarihten bir ay sonra -12 Aralık 2002’de- Kopenhag’ta yapılan AB Zirvesi’nde Türkiye’nin tam üyeliği için kapı aralandı.
Sonrasını da hafızalar tazelensin emeliyle dikkatinize sunayım:
“17 Aralık 2004’te Brüksel’deki AB Kurulu Zirvesi’nde, Avrupa Komisyonu’nun 6 Ekim 2004’te hazırladığı rapor ve teklif kararı doğrultusunda Türkiye ile müzakerelerin 3 Ekim 2005 tarihinde başlaması oybirliğiyle kabul edildi.
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik sürecinde yaptığı ıslahatlar ve anayasa değişiklikleriyle Kopenhag Kriterleri’ni tamamladığı Şubat 2005’teki AB Brüksel tepesinde belirtildi ve Avrupa Parlamentosu tarafından onaylandı. Türkiye, 3 Ekim 2005 tarihinden itibaren Avrupa Birliği ile tam üyelik müzakerelerine başladı.”
Bu yazının girişine yerleştirdiğim fotoğrafta Avrupa Parlamentosu’nda Türkiye’nin tam üyelik müzakerelerine başlaması oylaması sırasında yaşanan coşkulu kabul görülüyor.
Aynı Avrupa Parlamentosu’nda son birkaç yıldır Türkiye aleyhine kararlar çıkıyor.
Türkiye kurucusu olduğu Avrupa Konseyi’nden çıkarılma tehdidi altında.
Neden?
Çünkü ülkemiz hayli bir müddettir AB üyeliği için gerekli koşulları yerine getirmeye yanaşmıyor. Bilakis, AB ile tam üyelik müzakereleri sırasında görüşülen ve onaylanan evraklar bile onay tarihinden sonra yine bozuldu.
AB üyeliği Türkiye’nin 1960’lı yıllardan beri hakkı. Lakin Türkiye o hakkını kullanmaktan daima kaçındı. Hususa tek olumlu yaklaşılan periyot AK Parti iktidarının birinci 10 yılıydı, ondan sonraki 10 yılda AB’den yine uzaklaşıldı.
Bundan sonra işler daha da güç.
NATO’da olduğu üzere AB’de de yeni üyelik için bütün üye ülkelerin parlamentolarından onay kararı çıkartılması gerekiyor. Tekrar NATO üzere AB de 1990 sonrasında çok üyeli bir birlik halini aldı. Pek çok AB üyesi ülkeyle ikili ilgilerimiz tıpkı 10 yıl içerisinde berbata gitti.
Vilnius’ta İsveç’e NATO’ya üyelik yolu açılıyor; bakalım Türkiye’nin AB macerası bundan sonra son 10 yıldan farklı olabilecek mi?
Farklı olmasını temenni ederim.
*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.
Bir yanıt bırakın