Fehmi Koru*
Bilmem siz de duydunuz ya da bir yerlerde okudunuz mu? AK Parti seçimden sonra iktidar olmaya devam eder, Tayyip Erdoğan da sandıktan bir defa daha cumhurbaşkanı olarak çıkarsa, birinci iş olarak, 2017 anayasa referandumuyla gerçekleşen sistem değişikliği gözden geçirilecekmiş…
Cumhurbaşkanının kimi yetkileri tırpanlanacak, partili cumhurbaşkanı uygulamasından da vazgeçilecekmiş.
Kulis bilgisi olarak aktarılıyor bu vaat.
Duyanlarınız yahut bir yerlerde okuyanlarınız kendilerini tutamayıp hafif tertip de olsa tebessüm etmiştir herhalde. Ben biraz yüksek sesle güldüm.
Seçime gidilirken propaganda gerecinin her türlüsüne kendisini hazırlamış biri olarak, bu kulis bilgisi, bana, vaatlerin en aşırısı olarak göründü.
İşe alınacak şahısların maruz bırakıldığı ve yazılı imtihanda en yüksek puan alanların önünü kesmede kullanılagelen mülakat uygulamasından vazgeçileceğinden bile daha ileri buldum bu vaadi.
Yalnız bizde değil, iktidarların seçimle değişebildiği diğer ülkelerde de, partiler ve adaylar, artık bizde var olana emsal ortamlarda, seçmenlerin gönlünü çelmek hedefiyle, birçoklarını yerine getirmeyecekleri türlü-çeşitli vaatlerde bulunurlar.
İşin farklı tarafı, iktidar olmasını yahut iktidarlarının devam etmesini istedikleri parti ile adaylarına oy verirken, kendilerine yerine getirme kelamı verilmiş vaatlerin birçoklarının unutulmaya terk edileceğini seçmenler de bilir.
“Bile bile lades” denir ya, o denli bir şeydir seçim öncesi vaatleri…
Muhaliflerin, iktidara gelmek isteyen partiler ile seçilmek isteğinde olan adayların işleri nispeten kolaydır. Sonuçta hesap vermelerini gerektiren bir geçmiş onlar için kelam konusu değildir. Gelecekle ilgili vaatler ise, iş başına geldiklerinde önlerine çıkacak kaidelerin müsaade verdiği kadarıyla yerine getirilebilir şeylerdir.
Geçmişte, iktidar değişiklikleri sonrasında gerçeklerle yüz yüze kaldıklarında, yeni iktidarların seçmenlerine durumu kabul ettirmede sarıldıkları münasebetten habersiz değilsinizdir.
“Enkaz devraldık” gerekçesinden…
Öncesinde her türlü vaatte bulunabilir muhalefet partileri, onlar için bu alanda rastgele bir hudut yoktur.
En bilinen örneği hatırlatayım: Periyodun Anavatan Partisi iktidarına karşı en sert tenkitler, siyasi yasağı anayasa referandumuyla kaldırılmış olan muhalefet başkanı Süleyman Demirel tarafından seslendiriliyordu. Kampanya sırasında (1991) Demirel’in en fazla kullandığı gereç, elinde tuttuğu bir evrak eşliğinde lisana getirdiği bir yolsuzluk teziydi. ‘Koskotas yolsuzluğu dosyaları’…
Hesap soracaktı Demirel.
O periyoda nazaran yüksek bir taban fiyat açıklamış olan iktidar partisinin bu kararından mutlu görünen tütün ekicileri önünde yaptığı konuşmada Demirel’in ağzından çıkan “Kim ne veriyorsa ben beş fazlasını veriyorum” vaadi de tıpkı seçim öncesine aittir.
Bu iki örneği verdiğim her ortamda kaçınılmaz bir dizi soruyla karşılaşıyorum.
İlki şu: “Vaatler işe yaradı mı bari?”
Evet yaramıştı. O seçimde DYP birinci parti olmayı başarmış, hükümeti sandıktan çıkan ikinci parti olan Erdal İnönü’nün SHP’si ile birlikte kurmuştu. Demirel de yine başbakan olmuştu.
Ardından çabucak her vakit kaçınılması imkansız şu ikinci soru geliyor: “Peki vaatler tutuldu mu?”
Tutulmadı doğal.
Demirel’in ‘Koskotas yolsuzluğu’ ile ilgili olduğunu ileri sürerek seçim meydanlarında elinde salladığı belgenin içerisinde ne olduğu o gün bugündür bilinmiyor. O evrakın kapağı hiç açılmadı. Buna karşılık, ANAP periyodunda iktidarın sıkça övündüğü karayolları inşaatları sırasında yolsuzluk yapıldığı argümanını araştırmak üzere özel bir komite kurulmuş, komitenin çalışmaları sonucu iki bakanla bir genel müdür Ulu Divan’a sevk edilmişlerdi. Bakanlar beraat etti, genel müdürün belgesi da misyonsuzluk gerekçesiyle iade edildi. O belge da kapandı.
[Konuya özel ilgi duyacaklar için bir yazının linkini buraya yerleştiriyorum.]
“Kim ne veriyorsa ben beş fazlasını veriyorum” vaadinin seçimden sonra peşine düşen olduğunu da hatırlamıyorum.
“Muhalefettir, seçim kampanyası sırasında ne söylerse yeridir” diyebiliriz.
En fazla beklenebilecek şey, muhalefetin, iktidara geldiğinde karşı karşıya kalacağı koşulları değerlendirip yapılabileceğin en güzelini yapmaya çalışmasıdır…
Peki ancak iktidarın vaatlerine ne diyeceğiz?
Zor olan bu soruya karşılık bulmak.
Günümüzde birbiri peşi sıra en çok vaatler iktidar cephesinden geliyor. Vaatlerine inandırıcılık kazandırmak için, iktidar, daha evvel şiddetle karşı çıktığının dokümanları yazılı ve imajlı olarak arşivde duran kimi hususları, seçime beş kala ele alıp sonuca da ulaştırdı.
Tam manasıyla, yani en başta vaat edildiği genişlikte olmasa bile, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) kitlesini -hiç değilse bir bölümünü- maaşa kavuşturdu hükümet.
Asgari fiyata, en az emekli maaşına orta artırımlar da yapıldı.
Hatta işe yaramaz bulunduğu tenkitlerine en yüksek mevkiden muhatap edilen bir eski bakana ilgi gösterildiği duyurulduğu üzere, vazifeye getirildikten kısa müddet sonra koltuğu elinden alınan bir öteki bakan da bu seçimde tekrar aday listesine konuldu.
Eh, bu durumda, minimum fiyata ve emekli maaşlarına olağanüstü yüksek yeni artırımlar vaadine inanmamız gerekmez mi?
Ya da iktidarın devamı halinde, hayat pahalılığının sebebi olduğu halde ısrar ve inatla sürdürülen ekonomik siyasetlerden vazgeçileceğine, iş dünyasının ve yabancı yatırımcıların bel bağlaması beklenmez mi?
Hatta ve hatta tekrar cumhurbaşkanı seçildiği takdirde, Tayyip Erdoğan’ın, 22 yıldan sonra bu yeni periyodunda, şimdilerde en geniş biçimiyle kullandığı ve bununla övündüğü yetkilerinin kimilerinden vazgeçeceği, partisinin genel başkanlık koltuğunu da terk edeceği vaadine neden kulak asılmasın?
Bu çeşit sorulara muhatap edildiğimde 22 yılı -özellikle de son 10 yılını- düşünüp gülmekle yetiniyorum ben.
İşittiğimde ben gülsem bile, vaatlerden kimilerimizin memnunluk duyduğu anketlere bakıldığında anlaşılıyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ve partisinin oylarında yükselme görüldüğünü söylüyor anketçiler…
Anketçiler mi yoksa onların yönelttikleri sorulara karşılık verenler mi baş buluyor?
Yoksa, yoksa…
En düzgünü, ben bu yazıyı burada keseyim.
*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.
Bir yanıt bırakın