Cumhurbaşkanlığı’nın 2024 bütçe görüşmelerinde konuşan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TBMM Genel Şurası’nda; “2024 yılında taban fiyatın belirlenmesine ait çalışma devam etmektedir. Burada bir toplumsal diyalog düzeneği işliyor. Kamu tarafı var, özel dal tarafı var ve çalışan tarafı var. Bu müzakerelerin sonucunu görmeden rastgele bir sayı söylem etmemiz yanlışsız olmaz. Bizim anlayışımız ortadadır. Hiçbir vakit çalışanımızı enflasyona ezdirmedik” dedi.
“Her vakit için çalışanımızın refahını öncelikli gördük” diyen Yılmaz, “Ancak burada bir istikrar kelam konusu. Bir tarafta çalışanlarımızın refah talepleri var öteki taraftan işletmelerimizin rekabet gücü, istihdamı ve kayıt dışına kaymaması sorunu var. Bu ikisi ortasında bir istikrar oluşmak durumunda. Son 11 yılın en düşük işsizlik sayısıyla karşı karşıyayız” diye konuştu.
Yılmaz, “Rezervlerimiz tüm vakitlerin en yüksek sayısına çıkmış durumda. Yıl sonu prestijiyle da orta vadeli programımız çerçevesinde 4,4 büyümeyi yakalayacağımıza inanıyoruz. Gelecek yılın ortalarından itibaren yıllık enflasyonda besbelli bir formda düşüşü daima birlikte göreceğiz. 12 aylık enflasyon beklentilerinde aralık ayı prestijiyle ekim ayına kıyasla yaklaşık 4 puanlık bir düşüş olduğunu görüyoruz. Bunun yansımalarını güçlü bir ekip tüketim mallarında görmeye başladık” dedi.
TBMM Genel Şurası’nda Cumhurbaşkanlığının 2024 yılı bütçesinin görüşmelerine başlandı. Genel Heyet, Meclis Başkanvekili Sırrı Süreyya Önder başkanlığında toplanmıştı. Lakin Öncü’nün Genel Kurul’da rahatsızlanarak hastaneye kaldırılması üzerine oturuma Başkanvekili Gülizar Biçer Karaca başkanlık etti.
Cumhurbaşkanlığı ve bağlı kuruluşların bütçeleri üzerine milletvekillerinin konuşmalarının tamamlanmasının akabinde konuşan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, özetle şunları söyledi:
“Kalkınma büyümeden ibaret değil fakat büyüme olmadan da sürdürülebilir kalkınma olmaz. Büyüme performansı ülkelerin genel performansını ölçerken en temel göstergelerden bir tanesi. Son 20 yıl Türkiye siyasi istikrar içinde, itimat ortamı içinde yüksek büyüme oranı sağlamış bir ülke. Son 20 yılda ortalama 5,4 büyüme sağlamışız. Dünya son 20 yılda ortalama 3,6 büyümüş. Dünyanın 1,8 puan üstünde 20 yıllık bir süreçte yüksek büyüme gerçekleştirmişiz. Global finansal kriz sonrası periyoda baktığımızda yani 2008 periyodu sonrasına baktığımızda bu büyüme suratımızın yüzde 6’lara çıktığını görüyoruz.
Covic-19 salgının da tekrar Türkiye iktisadına izafî olarak dünya ortalamalarına nazaran daha az tesirde bulunduğunu rahatlıkla tabir edebiliriz. Son 3 yıl dünya performansıyla, Türkiye performansını mukayese ettiğimiz de 2020-2021-2022 son 3 yılı dikkate aldığımızda dünya iktisadının toplam büyümesi yüzde 7 olmuş. Türkiye’nin birikimli büyümesi ise yüzde 20 civarında olmuş. Neredeyse dünyanın 3 katı daha fazla bir büyüme performansı sergilemişiz. Bütün bunlar Türkiye iktisadının gerçek yolda olduğunu gösteren, dünyadaki pozisyonunu yükselttiğini gösteren göstergelerdir.
Bu yıl prestijiyle nominal dolar bazında birinci kez 1 trilyon doları geçen bir ekonomik büyüklüğümüz olacak. Bundan 20 yıl evvel 230 milyar dolar civarındayken 1 trilyon doları geçecek. Bugünden 12 ay geriye gittiğimizde 1 trilyon 70 milyar doları aşmış durumdayız. Yıl sonu prestijiyle 1,1 trilyona yakın bir büyüklükte iktisadın hesap edileceğini kestirim ediyoruz. Türkiye iktisadı kıymetli bir eşiği de bu formda aşmış durumda. IMF’nin yaptığı varsayımlara nazaran nominal dolar bazında dünyanın 17’nci büyük iktisadı pozisyonundayız. Bunun birde satın alma gücüyle hesaplanmış hali var orada durumumuz çok daha düzgün. Satın alma gücü paritesine nazaran ulusal gelirde hacim olarak baktığımızda dünyanın 11’inci büyük iktisadı pozisyonundayız.
“Yıl sonu prestijiyle da orta vadeli programımız çerçevesinde 4,4 büyümeyi yakalayacağımıza inanıyoruz”
2023’te de büyüme performansımızı devam ettiriyoruz. 3 çeyreklik periyoda baktığınız vakit 9 aylık performansımız yüzde 4,7 civarında. Son periyotlarda dünya iktisadında de bir yavaşlama var, bir daralma var. Bir taraftan jeopolitik gelişmeler bölgemizi ve dünyanı etkiliyor. Bize has yaşanan bir de sarsıntı var. Bütün bu koşullar altında 4,7 bir büyüme birinci 9 ayda epeyce tatminkar bir büyüme. Yıl sonu prestijiyle da orta vadeli programımız çerçevesinde 4,4 büyümeyi yakalayacağımıza inanıyoruz. Enflasyonla uğraşımız kapsamında tüketim harcamalarında gözlenen ivme kaybı olmakla birlikte büyümemizin kompozisyonunda bilhassa yatırım ve ihracat odaklı bir halde büyümeyi sürdürme kararlılığı içindeyiz.
2024 yılında hem üretim hem talep tarafıyla istikrarlı bir görünüm içinde büyümemizi devam ettirip yüzde 4 büyümeyi sağlamak istiyoruz. Bunun için amaçlarımızı ortaya koymuş durumdayız. Enflasyonla çaba ettiğimiz bir ortamda bir ölçü geçmiş ortalamalarımızdan daha düşük bir büyüme var. Lakin sürdürülebilir büyüme, istikrar içinde büyüme manasında da 2024 yılı çıkarlı çıkacağımız bir yıl olacak.
TIKLAYIN – Cumhurbaşkanlığı’nın 2024 yılı bütçesi | Özdağ: Anayasa değişikliğini yapamazsınız, siz mevcut Anayasa’ya uymuyorsunuz
“Son 11 yılın en düşük işsizlik sayısıyla karşı karşıyayız”
Büyüme kadar en az değerli olan istihdam, büyüme ve istihdam temel iki gösterge. İstihdamda; 2023 yılı ekim ayında mevsimsel tesirlerden arındırılmış işsizlik oranı bir evvelki aya nazaran 0,5 puan azalarak 8,5 olarak gerçekleşmiş durumda. En son 2012 yılında bu civarda bir sayı görmüştük. Hasebiyle son 11 yılın en düşük işsizlik sayısıyla karşı karşıyayız. Bir taraftan enflasyonla uğraş ettiğimiz bir ortamda öteki taraftan işsizlikte bir kazanım elde etmiş olmak sahiden son derece sevindirici.
İstihdamı artırmaya dönük politikalarımızı devam ettireceğiz. İstihdam dostu bir büyüme siyasetiyle yolumuza devam edeceğiz. Tıpkı büyüme oranıyla farklı istihdam oranları üretmeniz mümkün. Münasebetiyle büyümeyi istihdam dostu bir biçimde organize etme tarafında bir yaklaşımımız kelam konusu. Önümüzdeki yıllarda her yıl, yıllık ortalama 900 bin ek istihdamla, istihdamımızı çok daha üstlere taşımak istiyoruz. Bugün geldiğimiz noktada 32 milyona ulaşmış bir istihdamımız kelam konusu, bu daha da üstlere taşımayı hedefliyoruz.
Bütçede de hakikaten olumlu bir gidişat olduğunu, yıl sonunu iddialarımıza nazaran daha olumlu bir formda kapatacağımızı rahatlıkla artık tabir edebiliriz. Ocak-kasım devri bütçe açığımız 532,4 milyar lira. Orta vadeli programda bu yıl için varsayımımız 1,6 trilyon liralık bir açıktı. Son haftalar bir çok hesabın kapandığı, hasebiyle harcamaların yükseldiği devirlerdir. Bu yıl prestijiyle bilhassa sarsıntıyla ilgili yapılan harcamalardaki bir grup hak edişler, ödemelerle bütçe açığımız daha yüksek bir düzeyde gerçekleşecek. Lakin orta vadeli programda öngördüğümüz açık oranın altında kalmış olacağız.
“Rezervlerimiz tüm vakitlerin en yüksek sayısına çıkmış durumda”
15 Aralık tarihi prestijiyle tahsili gecikmiş alacak oranı yüzde 1 buçuk ile tarihi ortalamalarının altında seyretmektedir. Mali sistem içinde Türk lirası mevduatları hissesinin süratle artığını söz etmek isterim. Bugün geldiğimiz noktada TL mevduatlarının hissesi yaklaşık yüzde 62 civarındadır. Bütçe açığının denetim altında olması, rezervlerimizdeki artış, tesirli politikalarımız, siyasi itimat ikliminin pekişmiş olması, birçok faktörün bir ortaya gelmesiyle ülke risk primimizde önemli bir düşüş var. Merkez Bankası rezervlerinde çok güçlü bir artış görüyoruz, tüm vakitlerin en yüksek sayısına çıkmış durumda rezervlerimiz. 15 Aralık haftasında brüt döviz rezervimiz 95,4 milyar dolara, brüt altın rezervimiz ise 47,1 milyar dolar düzeyine yükseldi. Toplam rezervlerimiz 142,5 milyar dolara yükselmiş durumda.
TIKLAYIN – Genel Kurul’da rahatsızlanan TBMM Başkanvekili Sırrı Süreyya Lider, hastaneye kaldırıldı
Halkımızın gündemi ne ise bizim de gündemimiz o, halkımız neyi sorun olarak görüyorsa bizim için de sorun o, halkımız neye öncelik vermemizi istiyorsa biz onu öncelikli görüyoruz. Gerçek iktisatta, büyümede, ihracatta, istihdamda yüksek performansımız var. İçinde geçtiğimiz periyotta ise bunu bilhassa fiyat istikrarıyla tamamlamaya kararlıyız. Bu tarafta de planımızı, programımızı yapmış durumdayız. Orta vadeli programımızın en temel önceliği enflasyonu düşürmek. Bunun için para siyasetleri, maliye siyasetleri, gelirler siyasetleri, yapısal ıslahatlar, bütün bunları kuşatan bir çerçeveyi oluşturmuş durumdayız ve yolumuza devam ediyoruz. Orta vadeli programda bu yıl için öngördüğümüz yüzde 65 civarında bir enflasyon oranıydı ve bu oran civarında gerçekleşecek üzere görünüyor.
“Gelecek yılın ortalarından itibaren yıllık enflasyonda besbelli bir biçimde düşüşü daima birlikte göreceğiz”
Aylık bazda siyasetlerimizin tesirlerini görmeye başladık. Bilhassa kasım ayı prestijiyle çekirdek enflasyon göstergelerinde önemli bir yavaşlama var. Bunun yıllığa yansıması vakit alacak. Zira yaz aylarındaki o yüksek artışlar hesabımıza girmiş durumda, bunu bir yıl taşımak zorundayız. Gelecek yılın ortaları üzere baz tesiri nedeniyle oluşan bu yükseklik ortadan kalkmış olacak. Gelecek yılın ortalarından itibaren yıllık enflasyonda besbelli bir formda düşüşü daima birlikte göreceğiz. 12 aylık enflasyon beklentilerinde Aralık ayı prestijiyle ekim ayına kıyasla yaklaşık 4 puanlık bir düşüş olduğunu görüyoruz. Bunun yansımalarını sağlam bir ekip tüketim mallarında görmeye başladık. Öteki alanlarda da vakit içinde daha net bir halde bunun sonuçlarını göreceğiz.
Deprem orta vadeli programımıza da, bütçemize de damgasını vurmuş durumda. Tarihimizin en büyük afetini yaşadık. 11 vilayetimizi, 14 milyon nüfusumuzu etkileyen çok derin bir afet hadisesi yaşadık. Hasebiyle bütçemiz içinde 762 milyar sarsıntı harcamaları için ödenek ayırdık. Gelecek yıl için bu sayısı 1 trilyon 28 milyar liraya çıkardık. Bu yıl ki ödeneğin ulusal gelire oranı yüzde 3, gelecek yıl ki ödeneğin, gelecek yıl ki ulusal gelire oranı yüzde 2,5 civarında. Bu yıl ve gelecek yıl yüklü bu harcamalar. 2025 ve 26’da da devam edecek ancak azalan bir ivmeyle.
“Türkiye cumhuriyeti kabile devleti de değil, çadır devleti de değil”
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne ait kimi değerlendirmeler oldu. Ben doğrusu artık muhalefet bu husustan bahsetmez diye inanıyordum lakin hala ısrarla bahsediyor. Bence bu biraz milletle inatlaşmaya masraf artık. Halkımız bu sistemi referandumda onayladı, üzerinden iki seçim geçirdik. İki seçimde de muhalefet partileri adeta bir referanduma dönüştürdüler. ‘Bizi seçerseniz bu sistemi değiştireceğiz, eski sisteme döneceğiz’ dediler. 12 Eylül sonrası oluşan kendine mahsus bir sistemimiz vardı. Dünyadaki parlamenter sistemlerin standardına ne kadar uyduğu çok tartışılır bir sistemdi. Milletimize, ‘Bizi seçin eski sisteme dönelim’ dediler. Millet tercih etmedi, iki seçimde de bunu yapmadı. Tersine Cumhur İttifakı’na, yeni idare sistemini savunanlara dayanak oldu. Bence milletin bu iletisini almanızda yarar var.
Bu sistemin en hoş tarafı süratli, tesirli karar alan uygulayan bir sistem. Hiç de o denli tek adam rejimi değil. Dünyada her yerde yürütmenin başında bir kişi olur, 3 kişinin olduğu bir ülke ben bilmiyorum. Seçimden evvel kimi modeller duyduk fakat dünyada genel uygulama, tüm demokrasilerde bir cumhurbaşkanı yahut bir başbakan olur. Bundan daha doğal bir şey yok. Buna ‘tek adam rejimi’ demek bütün siyaset ideolojisini, siyaset litaratürünü yok saymak demektir. Hiçbir biçimde katılmıyorum. Kusura bakmayın Türkiye Cumhuriyeti kabile devleti de değil, çadır devleti de değil. Kurumları olan heyetleri olan süreçleri olan bir devlettir.
Diyanet İşleri Başkanlığımız Cumhuriyet’in başından itibaren kendisine verilen rol neyse, o rolü yerine getiren bir kurumumuz. Bütün öteki kurumlar üzere Diyanet İşleri Başkanlığı’nda da yanlış yapan şahıslar olabilir, kurumsal eksikler olabilir. Lakin Diyanet İşleri Başkanlığı’nı topyekün karşınıza alıp, bu kurumu bir rakip üzere eleştirmeniz siyasete mevzu etmenizi doğrusu yanlış buluyorum. Diyanet İşleri Başkanlığımız çok değerli roller üstlenmektedir. Türkiye Cumhuriyeti bugün bir kadro aşırılıklar yaşamıyorsa bunda bu tıp kurumlarımızın, eğitim sistemlerimizin değerli bir rolü vardır. Bu rol, sağlıklı toplumu bilgilendirme rolü devam edecektir.”
Yılmaz’dan taban fiyat açıklaması
Görüşmelerin akabinde milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, şunları söyledi:
“Hükümetlerimiz periyodunda çalışan ve emeklilerimizin aylıklarında ve fiyatlarında enflasyonun hayli üzerinde gerçek artışlar ve iyileştirmeler yapılmıştır. Emekli ortalama aylıkları ocak ayında yüzde 30, temmuz ayında yüzde 25 olmak üzere yüzde 62,5 artırılmıştır. 2023 yılında en düşük emekli aylıklarında da güzelleştirme yapılmış ve 3 bin 500 TL olan en düşük emek aylığı 2023 yılı ocak ayından geçerli olmak üzere 5 bin 500 TL’ye yükseltilmiştir. Nisan ayında ikinci bir düzenlemeyle ikinci bir artış yapılmış 7 bin 500’e çıkarılmıştır. Böylelikle birikimli artış en düşük emekli aylığında bu yıl için yüzde 114 olmuştur.
“Elimizdeki tüm imkanlarla hareket edeceğiz”
2024 yılında taban fiyatın belirlenmesine ait çalışma devam etmektedir. Burada bir toplumsal diyalog sistemi işliyor. Kamu tarafı var, özel kesim tarafı var ve çalışan tarafı var. Bu müzakerelerin sonucunu görmeden rastgele bir sayı söylem etmemiz hakikat olmaz. Bizim anlayışımız ortadadır. Hiçbir vakit çalışanımızı enflasyona ezdirmedik. Her vakit için çalışanımızın refahını öncelikli gördük. Elimizdeki tüm imkanlarla hareket edeceğiz. Fakat burada bir istikrar kelam konusu. Bir tarafta çalışanlarımızın refah talepleri var başka taraftan işletmelerimizin rekabet gücü, istihdamı ve kayıt dışına kaymaması sorunu var. Bu ikisi ortasında bir istikrar oluşmak durumunda. Bu da toplumsal diyalog sisteminin sonucunda oluşacak bir istikrar.”
Bir yanıt bırakın